Przykład robienia bebna, a dokladnie djemby opisze dla wymiarów
ok. 27x56 cm (taki mam wyrzezbiony korpus kolo siebie ;)). Kolejne etapy postaram
sie opisac rowniez na podstawie tego bebna.
Jezeli masz juz klocka (wymiary zaleza juz od tego, co chcesz otrzymac)
pasowaloby cos z niego stworzyc ;) Najlepiej jest jak klocek jest równy, bez
seków i niepopekany (dzial DRZEWO). Ja osobiscie, chyba jak wiekszosc osób
strugam w mokrym drewnie trzeba wtedy niestety uwazac na pekniecia, które
nierzadko moga sie przydarzyc. Dobrym sposobem, ulatwieniem na początek
jest przewiercenie klocka przez srodek (oczywiscie po dlugosci) w miare szerokim
wiertlem, aby sechl on od srodka, ulatwia to równiez struganie od wewnatrz,
nie jest to wymagane ;) obecnie stosuje to przy bardzo duzych bebnach zeby
zaoszczedzic 2 dni roboty ;)
I.
SPOSÓB
Jezeli klocek stoi przed Toba fajnie by bylo jakos zaznaczyc sobie
dwa kolka. Wez cos okraglego najlepiej o srednicy 29 cm (mozna rysowac cyrklem
tym normalnym i kombinowanym - wbijam na srodku gwozdzia, przywiazuje do niego
markera na okreslonej dlugosci sznurka i rysuje 2 okregi, najczesciej to robie
przykladajac pokrywki od plastikowych wiaderek) to bedzie zewnętrzna
srednica korpusu, teraz mniejsze kolko - 25 cm wystarczy. Ja osobiscie od
razu nie przykładam dluta zaraz kolo zaznaczonych linii – zostawiam
ok. 0,5 cm zapasu na pózniejsze wycieniowanie, wyrównanie. Staraj sie aby
te okregi byly mniej wiecej na srodku. Wychodzi na to, ze scianki beda mialy
ok. 2 cm pózniej bedziesz mógl wycieniowac je do 1,5 ale tego nie musisz robic
przy takiej wielkosci bebna (chyba ze robisz z twardego drewna), (przy malym
bebenku scianki automatycznie ciensze). Korpus moze byc grubszy (noga kielicha)
jezeli chcesz cos na niej wyrzezbic. No to pierwszy krok mamy juz za soba
;)
To teraz wez do reki mlotek i dluto i zacznij stukanie. Ja zaczynam
od wewnetrznej strony bebna. Powód? ... w czasie robienia i przerwy w stukaniu
beben schnie od srodka i w pózniejszym etapie czesciowo zmniejsza to ryzyko
pekniecia, jak równiez wygodniej jest rzezbic miske od srodka (klocek stabilnie
stoi na podlozu). Jezeli to Twój pierwszy beben dobrze by bylo gdybys mial(a)
narysowany gdzies na kartce schemat korpusu, abys nie przewalil z glebokoscia
i szerokoscia miski. Oczywiscie na razie nie bedzie ona taka jaka powinna
byc. Po wystruganiu (z grubsza) wewnetrznej czesci miski osobiscie zaczynam
struganie od zewnatrz. Taka mala uwaga - nie rób schodków” od wewnetrznej
strony kielicha.
Teraz mozesz sciagnac kore. Normalnie zaczynam od okorowania, nastepnie
dookola nacinam (nieco ponizej przewezenia kielicha) rowek przy pomocy dluta
(niektórzy robia to przy pomocy pily do drewna) i odbijam dlugie kawalki od
strony wydechu bebna. Ostatnio caly ten etap robilem przy pomocy siekiery
- bardzo szybko i sprawnie poszlo, trzeba jednak uwazac, zeby siekiere wbic
gdzie nalezy bo inaczej bedzie po klocku. Miska w tej djembie jest zacieta
w polowie wysokosci (27 cm).
 |
 |
 |
W czasie strugania zewnetrznej czesci bebna pamietaj o dolnej srednicy
wydechu. Staraj sie ja umiescic symetrycznie na srodku. W tym korpusie zewnetrzna
srednica wydechu to 22 cm, wewnetrzna 17 cm. Nie zapominaj o srednicy przewezenia
(zewnetrzna ok. 12 cm, wewnetrzna 9 cm).
Po nadaniu ksztaltu (wg ustalonego uprzednio schematu bebna) zaczynam
przebijanie sie od drugiej strony. Dla "niewtajemniczonych" przydatna
tutaj okazac sie moze wiertarka zeby przyspieszyc etap przebijania sie (jezeli
na poczatku klocek nie byl przewiercony).
Czyli korpus z grubsza wyrzezbiony ;) Przechodzimy do cieniowania
i wyrównywania. Zanim zaczniesz cieniowac od wewnatrz upewnij sie czy zewnetrzne
wymiary sa takie jak zzaplanowales, nastepnie przejdz do cieniowania od srodka.
Scianki mozesz pozostawic 2 cm, jezeli robisz beben z twardego drzewa mozesz
scieniowac do 1,5 cm. Pamietaj o dziurze (wylocie z miski kielicha) aby przypominalo
równe kólko. Kolejny raz taka mala uwaga - nie rób schodków od wewnetrznej
strony kielicha.
Czyli korpus wyrzezbiony ... odstaw go aby wysechl ... uwazaj aby
nie popekal ...
Gdy korpus jest wysuszony trzeba go wygladzic i wyczyscic itp. itd.
Jezeli popekal ... trzeba go skleic.
Wewnetrzna strone miski ciezko jest wygladzic samym papierem sciernym,
przydaje sie tutaj wiertarka ze szczotka drucianaą (NARZEDZIA). Troche
sie przy tym kurzy. Wnetrze rury spokojnie wygladzisz grubym papierem sciernym.
Z zewnatrz miske dobrze jest wygladzic grubym papierem sciernym i
tarnikami. Na wydech ja pozostawiam slady dluta - wg mnie ciekawiej to wyglada
i widac, ze beben jest recznie zrobiony. Wygladzam tylko aby nie bylo ostrych
wystajacych krawedzi po dlucie.
No to teraz przechodzimy do zrobienia górnej krawedzi. Rzadko sie
zdarza zeby górna krawedz korpusu byla idealnie równa. Trzeba ja wyrównac...
no i oczywiscie zaokraglic zeby nie uszkadzala skóry. Mój sposób na wyrównacie
górnej krawedzi to kawalek równej deski (najlepsza jest jakas plyta meblowa,
wieksza od srednicy bebna), arkusz papieru sciernego. Kladziesz deske (plyte)
na ziemi, na niej papier scierny (40) stawiasz korpus do góry rura i zaczynasz
krecic az górna krawedz bedzie wyrównana na calej powierzchni. Zeby przyspieszyc
scieranie krawedzi wczesniej ja z grubsza zaokraglam przy pomocy tarników,
aby powierzchnia tarcie byla jak najmniejsza.
Tutaj przedstawie sama zasade bez
szczególowego opisu (glówny opis powyzej).
„... Ja zaczynam struganie
od zewnetrznej strony wiec róznie sie tylko odwrotnoscia czynnosci. Mysle,
ze ta metoda jest wygodniejsza i szybsza.
Polóz klocek na ziemi w poziomie. Odmierz troche ponad polowe
(biorac miarez wysokości), wez pilke do reki i tnij drzewo po linii prostej
gdzies na glebokosc 4-5 cm na okolo pnia (wyglada to tak jakbys przecinal
w polowie pien na pól ale tylko do polowy, trzeba uwazac aby nie przeciac
za duzo bo bedzie po klocku!!!!. (chyba ze dwa mniejsze bongosy ;)) .
Po nacieciu ustaw pien pionowo (wydechem do góry) po wymierzonym
i narysowanym wczesniej kólku wez siekiere (duza) i przylózdo linii tego kólka.
Potrzebny tutaj jest jeszcze mlotek aby uderzacnim o siekiere. W ten sposób
szybko odrabiesz duze kawalki drewna i z grubsza wyrzezbisz rure kielicha.
Ta metoda masz szybki
zgrubny ksztalt bebna w ksztalcie litery "T" ...”
... OBRAZOWO FOTKI POWYZEJ ...
SPOSOBY NA UNIKNIECIE PEKNIEC, A PRZYNAJMNIEJ NA ICH OGRANICZENIE.
Moje sposoby:
-
zacznij struganie bebna od wewnatrz, mozesz
go pozostawicna dluzszy czas zanim zaczniesz struganie od zewnatrz (NIE SCIAGAJ
kory)
-
po skończonym dniu pracy trzymaj
klocka w chlodnym miejscu, z czasem mozesz przenosic go do coraz cieplejszego
i suchszego,
-
staraj sie aby pomieszczenie, w którym
robisz tez nie bylo za cieple i za suche, w poczatkowej fazie robienia, gdy
klocek jest mokry, kilkugodzinne obrabianie go w takich warunkach tez moze
wplynac na niego niekorzystnie (smialo mozesz robic w piwnicy, w garazu, na
polu w chlodny dzionek ... nie rób na slonku),
-
nie wystawiaj mokrego klocka na slonce
na pewno popeka
-
wyrzezbiony korpus owin od zewnatrz folia
tak aby mógl schnac od srodka (dobrze by bylo gdyby lezal w przewiewnym miejscu,
na polu - gdzies w cieniu)
-
susz beben powoli ... nie ma sie co spieszyć
... okres suszenia niech trwa przynajmniej 1 m-c (duzo zalezy od gatunku drzewa,
wielkosci bebna, grubosci scianek ... warunków w jakich schnie ... poprostu
trzeba myslec) ... co jakiś czas przenos korpus do coraz suchszego pomieszczenia
(trzymaj go w folii w pierwszych dniach po przeniesieniu aby sechl od srodka
;) ... ostatni etap (u mnie) to szafa w pokoju ok. 1-2 tyg bez folii (czy
jakostak)
Sposoby BONGSZYMa na unikanie pęknieć:
-
Drzewo jezli sie nie okoruje nie popeka. Najlepiej zostawic na jakis
okres w suchym i przewiewnym miejscu. Lepiej zaczynac dlubac w mokrym drzewie.
Tylko jest jeden warunek!!! Caly beben (ksztalt) musi byc skonczony w przeciagu 4 dni maksymalnie
dlatego, ze drzewo bardzo szybko peka. Rózne gatunki drzewa inaczej pekaja.
-
jak juz bedzie ksztalt bebna wtedy mozna myslec o suszeniu. Najlepiej
postawic kolo cieplego miejsca (piec, kaloryfer, itp.) z dostepem powietrza